آبخیزداری ضامن حفاظت آب و خاک
فرسایش آبی عبارتست از جداسازی، جابجایی و از بین رفتن مواد خاک توسط آب. این فرآیند ممکن است بهشکل طبیعی انجام گیرد و یا اینکه توسط فعالیتهای انسان تشدید گردد. شدت فرسایش ممکن است از خیلی آهسته تا خیلی سریع بسته به خاک و شرایط آب و هوایی و محیطی متغییر باشد.
فرسایش آبی مسیری را در سطح زمین میشوید. فرسایش ورقهای با ضریب یکنواختی کم یا زیاد خاک را از سطح زمین بر میدارد. فرسایش شیاری یا گالی زمانی اتفاق میافتد که رواناب متمرکز شده کانالهایی را در دل خاک ایجاد کند. رسوبات ناشی از فرسایش در هر نقطهای جایی که سرعت حرکت آب کند میشود، (پشت گیاهان، مناطق تخت) مثل رودخانهها، دریاچهها و مخازن ته نشین میشود.
انواع فرسایش آبی
۱-فرسایش پاشمانی۲-فرسایش سطحی۳-فرسایش شیاری۴-فرسایش خندقی۵-فرسایش بد لند یا هزار دره ۶-فرسایش سیلابی۷-فرسایش تونلی ۸-فرسایش توده ای۹-فرسایش انحلالی۱۰-فرسایش ستونی۱۱-فرسایش ساحلی یا دریاییفرسایش بارانی یا پاشمانی
فرسایش بارانی را فرسایش پرتابی نیز می گویند. فرسایش
بارانی در اثربرخورد قطرات باران به سطح خاک بوجود می آید.
در واقع انرژی سنتیک قطرات باران در اثر برخورد به سطح خاک
منجر به جدا شدن ذرات خاک از یکدیگر شده و نهایتا این ذرات
بوسیله آب حمل می شوند.
بررسی ها نشان داده است که بین ذرات مختلف، ذرات با قطر بین
63 تا 250 میکرون بیش از همه جدا می شوند و ذرات با قطر
120 میکرون به کمترین مقدار انرژی جنبشی برای جدا شدن نیاز
دارند. و این جدا شدن انتخابی ذرات، باعث می شود که بافت خاک های
پایین دست تغییر کند.
ر
فرسایش سطحی:
اين شكل فرسايش بيشتر منشا بادي دارد، ولي طبيعي است كه فرسايش آبي نيز ابتدا به طور سطحي اتفاق مي افتدكه به علت فرسايش يكنواخت در تمام سطح كمتر محسوس مي گردد
برخی نشانه های فرسایش سطحی خاک
۱) لخت خاک
۲) ریشههای بیرون آمده،
۳) مناطق تخت (سکوهای ناشی از ته نشینی رسوبات در پشت موانع)
۴) افزایش تعداد اتصالات الگوهای جریان آب در بین گیاهان،
۵) ته نشینی خاک در محل تغییرات شیب،
۶) تغییر در ضخامت خاک سطحی،
۷) برون زدگی و دیده شدن خاک زیر سطحی در سطح،
۸) وجود شیار، هد کت (HeadCutt) و پائین افتادگی در گالیها،
۹) وجود رسوبات در آبراههها، دریاچهها و مخازن و
۱۰) کاهش رشد گیاهان
فرسایش شیاری
منشا اين تخريب اغلب باران است و در پيدايش آن عامل، شيب بسيار موثر مي باشد. فرسايش شياري يا آبراهه اي، در دامنه كوهها و حتي در سطح زمينهاي كم شيب نيز به سهولت ديده ميشود. اين شكل فرسايش، پيشرفته تر از فرسايش سفرهاي بوده و ممكن است به صورت خطوط موازي نيز ظاهر شود كه ابتدا كم عمق است ولي به سرعت عميق تر ميشود. اين شكل فرسايش، تا زماني كه سنگ مادر ظاهر نشده است، بنام فرسايش شياري خوانده ميشود
فرسایش خندقی
منشا اين فرسايش، آب است. در اين فرسايش عمق و عرض زمينهاي فرسايش يافته بيشتر از فرسايش شياري است. اين شكل فرسايش، بر اثر پيشرفت فرسايش شياري بوجود مييد، به اين نحو كه شيارها به هم ميپيوندند، در نتيجه زمين بيشتر شسته ميشود و نهرها يا خندقهايي در سطح زمين تشكيل ميگردد. در اين تخريب، سنگ مادر ظاهر ميشود و آنقدر عميق و عريض است كه گاوآهن قادر به عبور از آنها نيست. اين خندقها يا نهرها تدريجا عميقتر ميشوند. عمق خندقها به يك متر يا بيشتر ميرسد و بتدريج شكل آنها تغيير ميكند. اين عمل در صخرههاي سست، خاكهاي رسي و رسي آهكي بيشتر ديده ميشود. اين فرسايش اغلب در محدوده آب و هواي خشك و در نواحي كه تغييرات درجه حرارت در فصول مختلف در آنجا شديد است ظاهر ميگردد. البته اين شكل تخريب در زمينهاي جنگلكاري شده نيز ديده ميشود و ساختمان زمينشناسي خاك هم در اين فرسايش بيتاثير نيست.
که مورد اول تا چهارم پشت سرهم و در پی تداوم روند فرسایش اتفاق می افتنددر فرسايش تودهاي قسمتي از خاك دامنه كوهها به حركت در ميآيد كه يا ممكن است بر اثر اشباع شدن خاك طبقه رويي از آب و نفوذپذيري خاك طبقه زيري، خاك رويي به حركت در آيد، يا ممكن است بر اثر لغزش اين عمل اتفاق افتد، به اين معني كه تودهاي از كوه از محل اوليه خود جدا ميشود و در محل ديگري قرار ميگيرد، يا ممكن است در نتيجه ريزش باشد كه در اين حالت قسمتي از كوه ريزش ميكند و در سطحهاي پايينتر روي هم انباشته ميشود.
فرسایش تونلی
يكي از جالبترين و نادرترين اي فرسايشها، فرسايش تونلي مي باشد. اين فرسايش در اين ناهمواري اشكالي را شبيه به لانه روباه بوجود آورده است كه به نام اشكال فرسايش تونلي معروف هستند.اشكال فرسايش تونلي مطالعه شده در منطقه ساختاري ساده داشته و شامل تعدادي حفره يا گودالهاي قيفي شكل با ابعاد گوناگون و يك شبكه زهكشي زيرزميني بوده كه اين شبكه توسط خروجی هایی یه شبکه زهکشی خروجی متصل است

فرسایش هزار دره:

تصاویر زیر کارایی گابیون را در کنترل فرسایش رسوبات بخوبی نمایان میسازند


سد سنگی ملاتی:


جمع آوری مطالب:علی یزدانی
انجمن علمی دانشجویی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه با تاسیس محل جدید این دانشکده و پس از وقفه ای کوتاه فعالیت خود را در زمینه هایی مانندبرگزاری کارگاهها و مراسمات مختلف همچنین کمک به دانشجویان این دانشکده در زمینه های علمی و مهارتی و ...اغاز کرد,امید است بتوانیم در وبلاگ فوق گوشه ای از فعالیت های این دوستان را ذکر کنیم.